ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਇਸਨੇ Paytm Payments Bank Limited ਦਾ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਦਮ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੈਂਕ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਕੰਮਕਾਜ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, RBI ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਨੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1949 (BR ਐਕਟ) ਦੀ ਧਾਰਾ 22(4) ਦੇ ਤਹਿਤ Paytm Payments Bank ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ 24 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026 ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।”
RBI ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ Paytm Payments Bank ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ‘ਬੈਂਕਿੰਗ’ ਗਤੀਵਿਧੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਪੇਟੀਐਮ ਪੇਮੈਂਟਸ ਬੈਂਕ ਲਿਮਟਿਡ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1949 ਦੀ ਧਾਰਾ 5(ਬੀ) ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ‘ਬੈਂਕਿੰਗ’ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਧਾਰਾ 6 ਦੇ ਤਹਿਤ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਲਾਇਸੈਂਸ ਕਿਉਂ ਰੱਦ ਕੀਤਾ?
ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੈਂਕ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਇਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਜਮ੍ਹਾਂਕਰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਸੀ।
ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੀਆਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 22(3)(ਬੀ) ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਬੀਆਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 22(3)(ਈ) ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕੇ ਕੋਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਬੈਂਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੁਗਤਾਨ ਬੈਂਕ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਇਸਨੇ ਬੀਆਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 22(3)(ਜੀ) ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਬੈਂਕ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ 11 ਮਾਰਚ, 2022 ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 31 ਜਨਵਰੀ, 2024 ਅਤੇ 16 ਫਰਵਰੀ, 2024 ਨੂੰ, RBI ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਖਾਤਿਆਂ, ਪ੍ਰੀਪੇਡ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਲਿਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਜਮ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਜਾਂ ਟੌਪ-ਅੱਪ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।
