ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਖੰਡ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ, 2026 ਤੱਕ ਕੱਚੀ, ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰਿਫਾਇੰਡ ਖੰਡ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ‘ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਟਕਰਾਅ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਊਰਜਾ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਬੁੱਧਵਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ (DGFT) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਰਯਾਤ ਪਾਬੰਦੀ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਹੇਗੀ। ਇਹ ਕਦਮ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਖੰਡ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਕਿਉਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਫੈਸਲਾ?
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਾਨਸੂਨ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਖਾਦ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਖੰਡ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਘੱਟ ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਖਾਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਹੈ।
2025-26 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਖੰਡ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ 27.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਟਾਕ (5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ) ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ, ਕੁੱਲ ਉਪਲਬਧਤਾ 32.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੈ। ਘਰੇਲੂ ਖਪਤ 28 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ 4.5 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਸਟਾਕ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਇਹ 2016-17 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਹੈ। ਇਸ “ਪਤਲੇ ਬਫਰ” ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ?
- ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਜਨਰਲ (DGFT) ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
- ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ (EU) ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਨਿਰਯਾਤ “ਤਰਜੀਹੀ ਕੋਟੇ” ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ।
- ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਖਾਸ ਬੇਨਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਜੇਕਰ ਲੋਡਿੰਗ 13 ਮਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਮਾਲ ਕਸਟਮਜ਼ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
ਖੰਡ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ?
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1.59 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ 800,000 ਟਨ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ 600,000 ਟਨ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਚਾਨਕ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਮਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਵਧ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੱਚੀ ਖੰਡ ਦੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 2% ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟੀ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 3% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੰਡ ਉਤਪਾਦਕ
About The Author
